สมเสร็จ (Tapirus indicus) เป็นสัตว์ดึกดำบรรพ์ชนิดหนึ่ง มีสายเลือดใกล้เคียงม้าและแรด หนักประมาณ 250-300 กิโลกรัม จมูกและหูไวมาก มีรูปร่างเหมือนสัตว์หลายชนิดปนกัน ได้แก่ รูปร่างอ้วนตันเหมือนหมู มีจมูกเหมือนงวงช้าง ตีนเหมือนแรด จึงเรียกว่าผสมเสร็จหรือสมเสร็จ หัว ไหล่ และขา มีสีดำ ส่วนลำตัว ท้อง สะโพก สีขาวหม่น จึงดูกลมกลืนกับป่าทึบยามค่ำคืนได้ดี

เมื่ออยู่นิ่งอาจดูเหมือนก้อนหินก้อนหนึ่งเท่านั้น ลูกสมเสร็จมีลายพร้อยคล้ายผลแตงไทย ทำให้สัตว์ชนิดนี้ได้ชื่อว่าสมเสร็จ เพราะรูปร่างหน้าตาที่คล้ายกับสัตว์ทุกประเภท เช่น จมูก เท้า ขา แขน ความอ้วน ที่เหมือนกับสัตว์ชนิดต่างๆ รวมกันจึงเป็นที่มาของชื่อที่ว่าสมเสร็จ นั่นเอง

สมเสร็จ

ลักษณะทั่วไปของ สมเสร็จ

ลักษณะทั่วไปของสมเสร็จจะมีรูปร่างหน้าตาโดยทั่วไปของสมเสร็จจะคล้ายสัตว์หลายชนิดรวมอยู่ด้วยกัน โดยมีรูปร่างใหญ่ ขาสั้น และตีนมีกีบเหมือนแรด หูตั้งและตาเล็กเหมือนหมู หางสั้นเหมือนหมี จมูกและริมฝีปากบบนยื่นออกมา คล้ายงวงช้างยืดและหดได้ สามารถใช้หักกิ่งไม้และพ่นน้ำได้ ตีนหลังของสมเสร็จมีกีบนิ้ว 3 นิ้ว

คล้ายแรด ส่วนตีนหน้ามีกีบ 4 นิ้วลักษระกีบค่อนข้างเรียว แยกจากกัน ขนตามลำตัวสั้นเกรียน มีสีขนตั้งแต่ หัว ไหล่ ขา รวมถึงหางและก้นเป็นสีดำ บริเวณกลางลำตัวตั้งแต่หลังขาหน้าถึงก้นเป็นสีขาว บริเวณคอมีแผ่นหนังหนามาก เพื่อใช้ป้องกันศัตรู

การแพร่กระจาย

ในประเทศไทยมักจะอาศัยบริเวณภาคตะวันตก สมเสร็จมีเขตกระจายพันธุ์อยู่ในเกาะสุมาตราตอนใต้และตอนกลาง มาเลเซีย ในไทยพบใต้คอคอดกระและป่าตะวันตก ในพม่าพบที่พื้นที่ต่ำกว่าละติจูด 18 องศาเหนือ และคาดว่าน่าจะมีอยู่ในตอนเหนือของกัมพูชา เวียดนาม หรือแม้กระทั่งลาวด้วย

ทำให้สมเสร็จเป็นสัตว์สงวนที่ได้รับการคุ้มครองและการดูแลอันดับต้นๆ ของประเทศไทย ถูกจัดให้เป็นสัตว์ที่หาได้ยากและไม่สามารถพบได้ทั่วไปตามป่าเขา การล่าสัตว์ชนิดนี้หากมีผู้ใดกระทำการล่าจะถูกลงโทษตามกฎอย่างถึงที่สุดตามกฎหมายได้บัญญัติไว้

สมเสร็จมลายู

อาหาร

สมเสร็จหากินเวลากลางคืนเป็นหลัก ชอบหากินโดยลำพัง อาศัยอยู่ได้ในป่าหลายประเภท ตั้งแต่ป่าบึง ป่าที่ราบต่ำ ป่าเขา ชอบป่าดั้งเดิมที่รกทึบ กินใบไม้ ต้นอ่อนของพืช ผลไม้ พืชน้ำ หญ้า เป็นอาหาร กินหญ้า พืชน้ำ ใบไม้ ยอดไม้ ผลไม้ และไม้พุ่มเตี้ย

สมเสร็จมักเดินทางเป็นระยะทางไกลในเส้นทางเดิมซ้ำเพื่อหาอาหาร แม้จะมีรูปร่างอ้วนแต่ก็ปีนขึ้นเนินและหน้าผาเก่ง ว่ายน้ำเก่ง ชอบแช่น้ำและคลุกโคลน ในฤดูฝนมักพบอยู่บนป่าสูง เมื่อถึงฤดูแล้งจึงย้ายลงมาอาศัยอยู่ในป่าต่ำ

ถิ่นอาศัย

มีถิ่นอาศัยในแทบเทือกเขาตะนาวศรี ภาคใต้ของไทยไปจนถึงคาบสมุทรมลายา สมเสร็จชอบอยู่อาศัยตามบริเวณที่ร่มครึ้ม ใกล้ห้วยหรือลำธาร มีพื้นที่เปียกชื่น เพราะจะทำให้ร่างกายของสมเสร็จเย็นสบาย

การสืบพันธุ์และการตั้งท้อง

การสืบพันธุ์และการตั้งท้องของสมเสร็จจะตั้งท้องนาน 390-395 วัน ออกลูกครั้งละ 1 ตัว อายุยืนประมาณ 30 ปี สมเสร็จตกลูกครั้งละ 1 ตัว ตั้งท้องนาน 13 เดือน

สมเสร็จภูเขา

ชีววิทยา

สมเสร็จเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ลำพังหรืออยู่กับลูกืจะอยู่เป็นคู้ในช่วงฤดูผสมพันธุ์(เมษายนถึงมิถุนายน) สมเสร็จนั้นมีตาขนาดเล็กจึงทำให้การมองเห็นไม่ดีนัก โดยการดำรงชีวิตส่วนมากจะใช้จมูกในการดมกลิ่น สมเสร็จเป็นสัตว์กินพืช สมเสร็จจะถ้ายมูลซ้ำที่เดิมโดยพบมากบริเวณสันเขา

นิเวศวิทยา

ถิ่นอาศัยของสมเสร็จมีหลายแบบขึ้นอยู่กับฤดูกาลที่แตกต่างกัน ช่วงฤดูแล้งสมเสร็จจะอาศัยในป่าดงดิบที่มีสภาพร่มรื่นตามลำห้วยต่างๆ และเข้าไปใช้ประโยชน์ในป่าเต็งรังและเบญจพรรณในฤดูฝน ความหนาแน่นของประชากรจะมี 9 ตัวต่อพื้นที่ 256 ตารางกิโลเมตร

สถานภาพ

ในป่าอนุรักษ์ของประเทศไทยมีประมาณ 700-1,000 ตัว มีลักษณะของสัตว์หลายชนิดอยู่รวมกันในตัว กล่าวคือ รูปร่างคล้ายหมู กีบเท้าคล้ายแรด จมูกและริมฝีปากมนยาวยื่นออกมาคล้ายงวงช้าง หางสั้นคล้ายหางหมี

หูเล็กสั้นกลม ตาเล็ก สำหรับลูกสมเสร็จที่เกิดใหม่ตัวจะลายคล้ายแตงไทย แต่มีสีน้ำตาลสลับขาว ลายนี้จะเลือนหายไปเมื่ออายุประมาณ 6 เดือน โดยจะเริ่มมีสีเป็นขาวเทาในช่วงกลางลำตัว ส่วนอื่นจะเป็นสีดำเช่นเดียวกับพ่อแม่

อาหารของสมเสร็จ

ลักษณะนิสัย

ปกติชอบอยู่ลำพังตัวเดียว รักสงบ อาศัยตามป่าดงดิบหรือป่าทึบ ใกล้แหล่งน้ำ ลำธาร ชอบนอนแช่น้ำปลักโคลน ดำน้ำเก่งมาก จมูกไว ส่งเสียงร้องเหมือนนกหวีดเมื่อภัยมา

สถานภาพปัจจุบัน

รูปร่างของสมเสร็จเป็นสิ่งดึงดูดใจแก่ผู้พบเห็นจึงทำให้เป็นที่ต้องการของสวนสัตว์ต่างๆ จำนวนประชากรของสมเสร็จลดลงอย่างมากในช่วงนี้ จากการดักจับเพื่อเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยง การล่า และจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัย ประเทศไทยจัดสมเสร็จไว้ในเป็นสัตว์ป่าสงวน ไอยูซีเอ็นจัดอยู่ในประเภทเสี่ยงสูญพันธุ์

สมเสร็จถูกล่าเพื่อเอาหนังและเนื้อ เพราะมีขนาดใหญ่ เนื้อคล้ายเนื้อหมู และนิสัยไม่ดุร้าย จึงล่าได้ง่าย นอกจากนี้การบุกรุกทำลายป่าดิบชื้นของภาคใต้ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยสำคัญของสมเสร็จ และการตัดไม้ การสร้างเขื่อนกักเก็บน้ำ และถนน ทำให้จำนวนสมเสร็จลดปริมาณลงจนหาได้ยาก สมเสร็จจัดเป็นสัตว์ป่าสงวน 1 ใน 15 ชนิด ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พุทธศักราช 2535