วันนี้เราจะพาเพื่อนๆ ทุกคนมารู้จักกับสัตว์ป่าที่ได้รับการคุ้มครองจากกฎหมาย ห้ามมีไว้ในครอบครองและห้ามล่ามาเลี้ยงและห้ามนำมาประกอบการอาหารโดยเด็ดขาด และสัตว์ป่าคุ้มครองที่เราจะพูดถึงนี้คือ หมีขอ นั้นเอง

ซึ่งหมีขอไม่ใช่หมี แต่เป็นสัตว์ตระกูลชะมด เหตุที่มีชื่อเป็นหมีอาจเพราะมีขนดำหยาบยาวคล้ายหมี บางตัวขนบริเวณหัวอาจเป็นสีเทา ความยาวหัว-ลำตัว 61-96 เซนติเมตร

หางยาว 50-84 เซนติเมตร หนัก 9-20 กิโลกรัม เป็นสัตว์ในวงศ์ชะมดและอีเห็นที่ใหญ่ที่สุด เล็บโค้งสั้น ตัวเมียมีหัวนม 4 หัว หมีขอมีต่อมฝีเย็บขนาดใหญ่ที่ผลิตสารกลิ่นฉุนที่ใช้ในการทำเครื่องหมาย

หมีขอ

ลักษณะทั่วไปของ หมีขอ

หมีขอเป็นสัตว์ในกลุ่มชะมดและอีเห็นที่มีขนาดใหญ่ที่สุด มีรูปร่างหน้าตาคล้ายหมี มีขนยาวสีดำหยาบมือ มีหางยาวเป็นพวงคล้ายกระรอกสวยงามทำให้ถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “หมีกระรอก” หางของหมีขอสามารถยึดเกี่ยวกับต้นไม้ได้ ส่วนหูของหมีขอมีลักษณะกลม

ขนหลังหูค่อนข้างยาว บางตัวมีขนสีขาวที่หน้า ขนที่หัวสีเทา ขนตามลำตัวสีดำ ค่อนข้างยาวและหยาบ นิ้วสั้นโค้ง ตัวเมียมีนม 2 คู่ หางของหมีขอยาวประมาณ 90 ซม. แข็งแรงมาก ใช้ยึดเกี่ยวกิ่งไม้หรือแม้แต่หยิบสิ่งของได้ ปลายหางซีกหนึ่งเปลือยเปล่าไม่มีขนเพื่อประโยชน์ในการยึดจับ นับเป็นสัตว์เพียงชนิดเดียวในโลกเก่าที่มีหางแบบยึดจับได้

มีชื่อในภาษามลายูว่า บินตุรง (Binturong) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แม้จะดูคล้ายหมีจนได้ชื่อว่าหมี แต่เป็นสัตว์จำพวกชะมดและอีเห็นที่ใหญ่ที่สุด  มันมีหางยาวเป็นพวงคล้ายกระรอก

จึงเป็นที่มาของชื่อ “หมีกระรอก” ขนตามตัวค่อนข้างยาว สีดำและหยาบ สีขนบริเวณหัวอาจมีสีเทา หูกลม บริเวณขอบหูมีสีขาว หางยาวสามารถใช้เกาะเกี่ยวต้นไม้ได้เป็นอย่างดี  มีความยาวลำตัวและหัว 61-96.5 เซนติเมตร ความยาวหาง 50-84 เซนติเมตร น้ำหนัก 9-20 กิโลกรัม

รูปหมีขอ

การกระจายพันธุ์

มีการกระจายพันธุ์ตั้งแต่ ไทย ลาว เวียดนาม กัมพูชา ภูฐาน อินเดีย และพม่า และหมีขอยังอาศัยในป่าทึบตลอดอินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ อินโดจีน ไทย พม่า มาเลเซีย สุมาตรา บังกา รีโออาร์คีเปลาโก ชวา บอร์เนียว และปาลาวัน เป็นต้น

ถิ่นที่อยู่อาศัย

พบในภูฏาน, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย, ภาคตะวันตกของพม่า, ไทย, ลาว, กัมพูชา, พรมแดนเวียดนามติดกับลาวและกัมพูชา, มาเลเซีย, เกาะสุมาตรา, เกาะบอร์เนียวในอินโดนีเซีย และเกาะปาลาวันในฟิลิปปินส์

หมีขออาศัยอยู่บนต้นไม้ หากินตั้งแต่พลบค่ำจนถึงรุ่งสาง เคลื่อนไหวเชื่องช้า อาศัยเพียงลำพัง หรืออาจอยู่เป็นครอบครัวที่มีลูกที่ยังไม่เป็นผู้ใหญ่อยู่ ในฝูงครอบครัวมีตัวเมียเป็นใหญ่ในฝูง ในสวนสัตว์แห่งหนึ่งในเยอรมนี พบว่าพ่อหมีขออาศัยร่วมกับลูก ๆ โดยไม่มีอาการก้าวร้าวแต่อย่างใด

แม้จะอยู่ในอันดับสัตว์กินเนื้อ แต่หมีขอกินผลไม้เป็นอาหารหลักเช่นเดียวกับอีเห็น และอาจเป็นสัตว์ในกลุ่มอีเห็นที่กินผลไม้มากที่สุด มีบ้างที่กินซากสัตว์ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก ปลา นก ไข่ ใบไม้ ยอดอ่อน

หมีขอ ราคา

การสืบพันธุ์

หมีขอมีการผสมพันธุ์กันได้ตลอดทั้งปี ตั้งท้องนาน 92 วัน ออกลูกครั้งละ 1-3 ตัว หมีขอตัวเมียจะมีเต้านมทั้งหมด 2 คู่ ลูกที่เกิดใหม่ยังไม่สามารถใช้หางเกี่ยวกิ่งไม้ได้เหมือนพ่อแม่และมีพฤติกรรมด้านการสืบพันธุ์ใกล้เคียงกับสัตว์ตระกูลแมว

นั่นคือตัวเมียเป็นฝ่ายเริ่มต้นด้วยการหมอบตัวลงต่ำและโก่งก้นขึ้น บางทีท่าทางนี้อาจเพื่อให้มีความมั่นคงมากขึ้นเนื่องจากผสมพันธุ์บนต้นไม้ แต่ขณะผสมพันธุ์ตัวผู้ไม่กัดคอตัวเมีย ส่วนตัวเมียจะใช้หางพันรัดเอวตัวผู้ขณะผสมพันธุ์ด้วย

และหมีขอไม่มีฤดูผสมพันธุ์ที่แน่นอน แต่มักออกลูกในช่วงเดือนกุมภาพันธุ์ถึงเมษายน ตั้งท้องนาน 90-92 วัน ลูกครอกหนึ่งมีราว 2-3 ตัว อายุเฉลี่ยของตัวเมียเมื่อผสมพันธุ์ครั้งแรกและเป็นผลสำเร็จคือ 30.4 เดือน หมีขอสามารถผสมพันธุ์ได้ตลอดทั้งปี ออกลูกครั้งละ 1 – 3 ตัว

ระยะเวลาในการอุ้มท้อง นาน 92 วัน ลูกบินตุรงที่เกิดใหม่จะยังสามารถใช้หางในการเกาะยึดกิ่งไม้ได้ นอกจากนั้น บินตุรงจะมีการสร้างฮอร์โมนจาก Perineal grand เพื่อทำเครื่องหมายแสดงอาณาเขตของตน

หมีขอ เลี้ยงได้ไหม

อุปนิสัย

หมีขอเป็นสัตว์หากินในเวลากลางคืน ชอบอยู่ตามลำพัง แต่บางครั้งอาจอยู่รวมเป็นกลุ่มเล็ก ๆ เช่น แม่และลูก ในเวลากลางวันจะใช้โพรงไม้เป็นที่นอน อาหารได้แก่ ผลไม้และแมลงรวมทั้งสัตว์เลื้อยคลานเล็ก ๆ มันปีนต้นไม้ได้เก่ง โดยใช้หางเกาะเกี่ยวกิ่งไม้จากต้นหนึ่งไปยังอีกต้น นอกจากนี้ยังว่ายน้ำได้อีกด้วย

นิเวศวิทยาและพฤติกรรม

มักพบในป่าดิบอาศัยตามลำพัง หากินในเวลากลางคืน บางครั้งจะอาศัยรวมกันเป็นกลุ่มเล็กๆ ในตอนกลางวันจะอาศัยหลับนอนในโพรงไม้ หางที่ยาวของหมีชนิดนี้สามารถเกาะเกี่ยวจับกิ่งไม้ เพื่อการเดินทางระหว่างต้นไม้ อาหารของหมีขอมักจะเป็นผลไม้และสัตว์เลื้อยคลาน สามารถปีนขึ้นต้นไม้ได้ดี และว่ายน้ำได้

การ เลี้ยง หมี ขอ

สถานภาพ

หมีขอเป็นสัตว์ที่สามารถนำมาเลี้ยงตั้งแต่เล็กให้เชื่องได้ จนสามารถนำมาฝึกให้ทำการแสดงต่าง ๆ ได้ตามสวนสัตว์ ปัจจุบันเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองประเภทที่ 2 ของไทยและอยู่ในบัญชีชนิดพันธุ์ที่ไม่มั่นคงของสหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติ (IUCN)

คุณทราบหรือไม่ว่า?

  • หมีขอเลี้ยงให้เชื่องได้ง่าย และเป็นที่นิยมเลี้ยงกันในสหรัฐอเมริกา
  • หมีขอมีบทบาทสำคัญในระบบนิเวศในฐานะเป็นผู้กระจายเมล็ดพืช และเป็นผู้ควบคุมประชากรสัตว์ฟันแทะด้วย
  • บางคนกล่าวว่า กลิ่นของหมีขอคล้ายกลิ่นข้าวโพดคั่วอบเนย
  • ภาษาอังกฤษ บางทีเรียกหมีขอว่า cat bear ส่วน คำว่า bearcat ไม่ได้หมายถึงหมีขอ แต่หมายถึงแพนดาแดง