วันนี้เราจะพาเพื่อนๆ มาทำความรู้จักกับ หมาจิ้งจอกหางพวง – (Asiatic Jackal) หลายๆ คนเคยจะได้ยินหรือคุ้นหูกับชื่อ หมาจิ้งจอก ด้วยรูปร่างหน้าตาที่คล้ายกับสุนัขไทยทั่วไป หรือสุนัขบ้านที่เราคุ้นเคย

แต่สำหรับบางคนก็ยังคงไม่ค่อยเข้าใจกับหมาจิ้งจอกกันเท่าไหร่หนัก ดังนั้นทำให้วันนี้เราจึงจะพาเพื่อนๆ ที่สนใจเกี่ยวกับการศึกษาเกี่ยวกับพฤติกรรมของสัตว์ชนิดนี้ ไม่ว่าจะเป็นนิสัยการใช้ชีวิต , การหาอาหาร , ถิ่นอาศัย และอื่นๆ ที่เป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ เราจะพาไปศึกษาพร้อมๆ กันครับ

หมาจิ้งจอก

ลักษณะทั่วไปของ หมาจิ้งจอกหางพวง – (Asiatic Jackal)

หมาจิ้งจอก จะมีขนาดใกล้เคียงกับหมาไทยทั่วไป มักสีเหลืองทองทั่วทั้งตัว บางตัวอาจค่อนไปทางน้ำตาล ขนหยาบสั้น บริเวณแผ่นหลังปลายขนสีดำหรือสีเทา ความยาวหัว-ลำตัว 60-106 เซนติเมตร หางฟูเป็นพวง ยาว 20-30 เซนติเมตร ปลายหางดำ หูยาวตั้ง ความสูงหัวไหล่ 38-50 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 7-15 กิโลกรัม ตัวเมียจะมีหัวนม 5 คู่

ชนิดของหมาจิ้งจอก ดังนี้

  • หมาจิ้งจอกแดง
  • หมาจิ้งจอกทอง (ในทางอนุกรมวิธานไม่จัดว่าเป็นหมาจิ้งจอกแท้ ๆ เพราะมิได้อยู่ในเผ่า Vulpini แต่ถูกเรียกว่า หมาจิ้งจอก เพราะชื่อสามัญเป็นเช่นนั้น ซึ่งหมาจิ้งจอกทอง จะเป็นหมาจำพวกที่เรียกว่า “แจ็กคัล”)
  • หมาจิ้งจอกหูค้างคาว
  • หมาจิ้งจอกอาร์กติก

หมาจิ้งจอก ราคา

เขตกระจายพันธุ์

หมาจิ้งจอกมีเขตกระจายพันธุ์กว้างขวางมาก พบตั้งแต่ทวีปแอฟริกาตอนเหนือทั้งหมดตั้งแต่โมรอกโกจนถึงอียิปต์ทางใต้แพร่ไปจนถึงเคนยา ในยุโรปพบในคาบสมุทรบอลข่าน ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ พม่า มาจนถึงประเทศไทย ลาว กัมพูชาตอนบน และเวียดนาม

ในบางพื้นที่ของแอฟริกาพบว่าเขตกระจายพันธุ์ยังคงแผ่ขยายออกไป เมื่อไม่นานมานี้ก็มีการพบที่อุทยานแห่งชาติ Bale Mountains ของเอธิโอเปียที่ระดับความสูงถึง 3,800 เมตร นอกจากนี้ยังพบที่ป่า Harenna และในอิตาลีตะวันออกอีกด้วย

หมาจิ้งจอกชอบอาศัยอยู่ตามป่าโปร่งที่มีทั้งต้นไม้ ไม้พุ่ม หญ้า ไม้แคระ พบได้สูงถึง 2,000 เมตร (เคยพบได้ถึง 3,800 เมตร) นอกจากนี้ยังพบอยู่ตามโอเอซีส และชุมชนของมนุษย์

หมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ที่ปรับตัวเก่งมาก มีจมูก สายตา และหูดีเยี่ยม มักอยู่กันเป็นคู่ผัวเมีย มีอาณาเขตหากินกว้างประมาณ 0.5-2.5 ตารางกิโลเมตร หากินได้ทั้งกลางวันและกลางคืน

แต่ในพื้นที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่มักหากินเวลากลางคืนมากกว่า ในพื้นที่ที่อาหารอุดมสมบูรณ์อาจรวมฝูงกันเป็นฝูงใหญ่ได้ถึง 20 ตัว ชอบหอนในเวลาใกล้ค่ำ และเช้ามืดก่อนฟ้าสาง

หมาจิ้งจอกทอง

พฤติกรรม

ชอบออกหากินในเวลากลางคืน ส่วนเวลากลางวันมักจะนอนในโพรงดิน หากมีหลายตัวอาจจะไล่จับกินสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ เช่น กวาง หรือสัตว์ขนาดเล็กเช่น กิ้งก่า จิ้งเหลน แย้ หรือซากสัตว์และผลไม้ โดยมากหากินตัวเดียวหรือเป็นคู่ คือประมาณ 2-4 ตัว ไม่ค่อยอยู่เป็นฝูง จะดุเมื่อจวนตัว

อาหาร

อาหารของหมาจิ้งจอกสามารถกินได้ทั้งพืชและสัตว์ สัตว์ที่กินส่วนใหญ่เป็นสัตว์ขนาดเล็ก เช่นกระต่ายป่า หนู ลูกกวาง นก สัตว์เลื้อยคลาน บางครั้งก็กินซาก ส่วนอาหารที่เป็นผลไม้อาจมีมากถึงเกือบครึ่งหนึ่ง ในพื้นที่ใกล้ชุมชนมนุษย์ก็อาจเข้ามารื้อค้นเศษกองขยะหาอาหารกิน ทำให้หมาจิ้งจอกกินอาหารเหล่านั้น

หมาจิ้งจอกแดง

ฤดูผสมพันธุ์

ส่วนการผสมพันธุ์ หมาจิ้งจอกเริ่มผสมพันธุ์ได้เมื่อมีอายุ 2 ปี ระยะตั้งท้องนาน 2 เดือน ออกลูกครั้งละ 4-5 ตัว หมาจิ้งจอกมีอายุประมาณ 12 ปี สำหรับในประเทศไทยจะพบหมาจิ้งจอกได้เพียงชนิดเดียว คือ หมาจิ้งจอกทอง หรือ หมาจิ้งจอกเอเชียซึ่งเชื่อว่า เป็นบรรพบุรุษต้นสายพันธุ์ของ สุนัขพันธุ์ไทยบางแก้ว

หมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ผัวเดียวเมียเดียว ในประเทศไทยจะผสมพันธุ์ในราวเดือนมีนาคม ในถิ่นอื่นอาจต่างกันไป เช่นในรัสเซียเป็นเดือนกุมภาพันธ์-เดือนมีนาคม อิสราเอลอยู่ในช่วงเดือนตุลาคม-กุมภาพันธ์ ตั้งท้องนาน 63 วัน

ออกลูกครั้งละ 1-9 ตัว ส่วนใหญ่มัก 5-6 ตัว เมื่ออายุได้ 3 สัปดาห์ก็จะเริ่มกินอาหารแข็งได้โดยพ่อแม่จะสำรอกอาหารออกมาให้กิน หย่านมได้เมื่ออายุได้ราว 8-10 สัปดาห์ และเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 11 เดือน หมาจิ้งจอกในธรรมชาติมีอายุยืนได้ถึง 13 ปี ในสถานเพาะเลี้ยงอาจมีอายุได้ถึง 16 ปี

สถานภาพปัจจุบัน

ปัจจุบันสถานภาพประชากรของหมาจิ้งจอกยังอยู่ในระดับปลอดภัย เพราะยังพบได้ทั่วไปในเขตกระจายพันธุ์ ในทุ่งหญ้าเซเรนเกตี คาดว่ามีอยู่ประมาณ 1,600 ตัว ประเทศไทยจัดหมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง

หมาจิ้งจอก เลี้ยงได้ไหม

ความสัมพันธ์ระหว่างหมาจิ้งจอกกับมนุษย์

หมาจิ้งจอก มักถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของความเจ้าเล่ห์ ในความเชื่อของชาวเอเชียตะวันออก เชื่อกันว่าจิ้งจอกที่มีอายุมาก ๆ จะเป็นปีศาจสามารถแปลงร่างเป็นมนุษย์ได้ แต่อย่างไรก็ตาม ธรรมชาติของหมาจิ้งจอกนั้นไม่ทำร้ายคนอย่างที่คนส่วนใหญ่เข้าใจ

และในนิทานหลายเรื่อง เช่น นิทานอีสปก็จะมีอ้างอิงถึงหมาจิ้งจอกอยู่มากด้วยเช่นกัน เช่น องุ่นเปรี้ยว, หมาหางด้วน หรือ สิงโตกับหมาจิ้งจอก เป็นต้น ขณะที่ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าหมาจิ้งจอกเป็นตัวแทนของอินาริ  ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งความอุดมสมบูรณ์ ความเจริญรุ่งเรือง และพืชพรรณธัญญาหาร

การเลี้ยงหมาจิ้งจอก

ในอดีตมีการค้นพบว่าหมาจิ้งจอกแดงสามารถนำมาเลี้ยงให้เชื่องได้ แต่ไม่สามารถเลี้ยงไว้ได้นาน ปัจจุบันมีหมาจิ้งจอกเงินในประเทศรัสเซียที่มนุษย์สามารถนำไปเลี้ยงเป็นแบบหมาบ้านได้ เพราะหมาจิ้งจอกเงินดังกล่าวได้ผ่านการผสมพันธุ์เพื่อที่จะให้เป็นสัตว์เชื่องโดยเฉพาะมาเป็นเวลา 50 ปี

พฤติกรรมของหมาจิ้งจอกเงินเหล่านี้คล้ายกับหมาบ้านมาก มนุษย์สามารถลูบหัวหรืออุ้มกอดได้ มักร้องเรียกคนและเลียคนโดยไม่มีความหวาดกลัว ที่ญี่ปุ่น มีหมู่บ้านแห่งหนึ่งในจังหวัดมิยะงิ เป็นสถานที่เลี้ยงหมาจิ้งจอกเอาไว้มากกว่า 6 สายพันธุ์ จนกลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยว ที่สามารถสร้างรายได้ให้กับประเทศด้วย