นกเขา เป็นสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมอีกชนิดหนึ่ง นิยมนำมาเลี้ยงหรือบางท่านอาจจะเลี้ยงนกเขาเพื่อประกวดและแข่งขัน ทำให้ความนิยมชมชอบในการเลี้ยงนกเขาได้เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ

เราจะสังเกตุได้ตามบ้านเรือนประชาชนทั่วไปที่นิยมเลี้ยงนกเขาจะชื้อกรงมาใส่สวยงาม ประดับตามบ้านเรือนประชาชน ส่วนเสียงร้องของนกเขาจะมีเสียงร้องที่ไพเราะและเฉพาะตัว จนสามารถนำนกเขามาประกวดเสียงร้องได้ เป็นอีกหนึ่งความชอบสำหรับใครหลายๆ คน

รูปร่างลักษณะ นกเขา

ทั้งนกเขาตัวผู้และตัวเมียต่างก็มีลักษณะคล้ายกันคือตรงปลายปาก ม่านตาสีชมพูอ่อน ๆ แกมเหลืองจาง ๆ ปากสีดำ แข็ง และนิ้วเท้าสีค่อนข้างแดง หัวสีเทาอ่อน อกสีม่วงแดง ข้างคอมีแถบสีดำลายเป็นจุดสีขาว ๆ ขนคลุมปีก สีเทาแกมน้ำตาลคล้ำ ๆ มีขอบสีน้ำตาลจาง ๆ และมีขนสีดำที่กลางขน จึงดูเป็นลายที่ปีก ขนหางเส้นบนสีเทาคล้ำ ๆ แกมน้ำตาล

สกุล นกเขา

อุปนิสัย

ชอบอาศัยอยู่ตามป่าโปร่งชายทุ่งนา เรือกสวน และบริเวณที่มีการเพาะปลูก ปกติตามทุ่งนาที่ราบต่ำชอบอยู่กันเป็นคู่ บางตัวก็อยู่เดี่ยวจะขันคู่ในเวลาเช้าและเย็น เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวจะเข้าอยู่รวมกัน หากินเป็นฝูงใหญ่

การเจริญพันธุ์

ผสมพันธุ์วางไข่ประมาณช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน ทำรังด้วยการใช้กิ่งไม้เล็ก ๆ ขัดสานกันเป็นรังบนต้นไม้ ใหญ่สำหรับวางไข่ โดยวางไข่ครั้งละ 2-3 ฟอง นกเขาใหญ่ที่คนไทยเรานิยมเลี้ยงกันมาแต่โบราณเพราะนกเขาใหญ่เป็นนกที่น่ารักและน่าเลี้ยง และมีการขันที่ต่างไป จากนกชนิดอื่น

ผู้ฟังจะรู้สึกเพลิดเพลินในเสียงดนตรีธรรมชาติของนกชนิดนี้และฟังไม่รู้จักเบื่อ นอกจากนี้สำหรับ นกที่เชื่องแล้วยังเป็นนกที่ฉลาดรู้จักจำเจ้าของช่างประจบ ต้องการให้ขันเมื่อใดก็ได้ ซึ่งนกเขานี้ก็มี 2 ประเภทคือ

“นกดีและนกธรรมดา” นกดีนั้นมีทั้งดีพิเศษและดีพอใช้ นกดีพิเศษนั้นหายากนาน ๆ จึงจะพบสักตัวหนึ่ง นกดีชั้น พิเศษนั้นจะต้องมีคารมดี และเสียงไพเราะน่าฟัง และขยันขัน นกชนิดนี้นักเลี้ยงนกต่างก็อยากได้และรู้สึกรักยิ่ง ส่วน นกดีพอใช้นั้นพอหาได้ สำหรับนกชนิดธรรมดานั้นหาง่ายมีอยู่ทั่วไป

 เสียงนกเขาใหญ่ 3 กุก

การเลี้ยงดู

เมื่อเอานกขังกรงเลี้ยงก็ต้องสังเกตุดูว่า นกที่เลี้ยงมีความเป็นอยู่เป็นปกติสบายดีหรือไม่ นกหยุดดิ้น ไซร้ขน แต่งตัวหรือเปล่า ถ้าเห็นว่านกนั้นนอน หรือไซร้ขนแต่งตัวไม่ดิ้นก็แสดงว่าเป็นที่พอใจและนกได้รับความสุขแล้ว อีกไม่กี่วันนกนั้นก็จะ ขันให้เราฟัง ตรงกันข้ามถ้านกนั้นอยู่ในกรงที่แขวนไว้ตรงนั้นมันดิ้นไม่หยุดหรือเดินหาช่องออก

เราก็พึงเข้าใจว่านกนั้นไม่ ได้รับความสุข เพราะนกต้องการออกจากกรงและอิสระ ดังนั้นเราจึงปรับปรุงเปลี่ยนแปลงให้นกมันชอบ เช่นถ้ากรงเตี้ยก็ให้เปลี่ยนเป็นกรงสูง หรือย้ายที่แขวนให้ นอกจากนี้แล้วก็จะต้องระวังป้องกันอย่าให้มีศัตรูพวกนก หนู แมว ผ่านรบกวนในเวลากลางคืนด้วย เมื่อนกได้รับความ พอใจก็จะสังเกตุได้ว่านำนั้นจะไม่ดิ้น ไซร้ปีก ไซร้หางแต่งตัว มีกิริยาร่าเริง และก็จะขัน ให้เราฟังในอีกไม่กี่วัน

เสียงนกเขาใหญ่ตัวเมีย

การให้อาหาร

การให้อาหารควรให้กินอาหารตามความต้องการดังกล่าวคือ อาหารหลัก ในกรงนกอย่างน้อยควรจะมีอาหารอย่างน้อย 4 ถ้วยเป็นอาหารประจำคือ น้ำ 1 ถ้วย , ข้าวเปลือกเมล็ดสั้น 1 ถ้วย , ทราย 1 ถ้วย , (ทรายตามแม่น้ำลำคลอง ถ้าเป็นทรายชายทะเลยิ่งดีกว่าเพราะมีแคลเซียมที่มากกว่าดินทรายทั่วไป)

และถ้วยดินปลวกดำอีก1ถ้วยการให้ดินปลวกดำนี้ห้ามใส่ดินปลวกดำผสมทราย หรือเอาทรายผสมดินดำเป็นอันขาด เพราะนกย่อมรู้ตัวเอง ว่าควรจะกินทราย หรือควรจะกินดินปลวกดำเพื่อเป็นประโยชน์ของตัวนกเองเพราะนกเก่าที่เลี้ยงนานมากแล้วย่อมรู้คุณ ประโยชน์ของอาหารโดยธรรมชาติ

สำหรับนกใหม่แล้วควรใส่อาหารเสริมในถ้วยดินดำ โดยโรยไว้หน้าและคนเคล้าบ้าง เพื่อ บังคับให้กินดินปลวกดำบ้าง เพราะดินปลวกดำจะเป็นยา บังคับให้กินยาไปในตัวป้องกันป่วยไข้ช่วยระบายท้องอ่อน ๆ

อาหารนกเขา

อาหารเสริม

สำหรับอาหารเสริมที่ใช้เลี้ยงนกเขาก็มีหลายชนิดด้วยกันดังนี้

1.ข้าวฟ่างที่ยังไม่ได้เอาเปลือกออก จะเป็นสีเหลืองสีแดงหรือสีดำก็ได้นกเขาสามารถกินได้หมด

2.ดอกหญ้าปากควาย นกชอบกินแล้วยังเป็นยาระบายอ่อน ๆ เพื่อป้องกันการท้องอืดท้องเฟ้อของนกเขาได้อีกด้วย

3.งาดำนอกจากจะเป็นอาหารบำรุงร่างกายแล้วยังมีน้ำมันช่วยระบายท้องนกด้วย

4.เมล็ดผักเสี้ยนให้บางครั้งบางคราวทำให้นกขันเร็วขึ้น

แข่งขันนกเขา

5.ถั่วเขียวทุบละเอียดเป็นอาหารที่มีโปรตีนมาก ทำให้นกแข็งแรงถั่วเขียวจำเป็นอย่างยิ่งบางท่านว่าถ้าให้นกเขากินถั่วเขียว แล้วมักจะเป็นสิวไม่เป็นความจริง เพราะมีอาหารอื่น ๆ กินช่วยระบายถ้ายท้องอยู่แล้ว

6.ข้าวไรซ์เบอรี่นอกจากนกหงส์หยกและนกคีรีบูนจะชอบกินแล้วนกเขาก็ชอบมากเหมือนกันและจะช่วยให้นกเขาขันเร็วและเสียงดีด้วย

7.ดอกหญ้าอื่น ๆ เช่นดอกเซ่ง ดอกหญ้าปล้อง ข้าวสมุทรโคดม ก็ให้นกกินได้ แต่อาจจะชอบหรือไม่ชอบแล้วแต่นกแต่ละตัว